46-12w    8 Mehefin 2012

Mae'r Swyddfa Masnachu Teg wedi cyhoeddi canfyddiadau ei ymgynghoriad i farchnadoedd mewn cymunedau anghysbell ar draws y DU.

Mae tua hanner miliwn o bobl yn byw mewn ardaloedd anghysbell yn y DU. Cododd y rhai a ymatebodd i alwad OFT am dystiolaeth bryderon am brisiau uchel tanwydd a bwydydd, costau uchel gwasanaethau cyflenwi, neu wasanaethau cyflenwi cyfyngedig, trafnidiaeth gyhoeddus annigonol, cyflymdra rhyngrwyd araf a derbyniad gwael ffonau symudol.

Ar y cyfan, darganfu OFT bod prisiau uwch a dewis cyfyngedig yn yr ardaloedd anghysbell hyn yn gallu deillio o swm gwerthiant isel a chystadleuaeth wan, a rhai busnesau yn cael monopoli lleol. Lle mae marchnadoedd lleol ond yn gallu cynnal nifer cyfyngedig o gyflenwyr, gall fod yn anodd i ddefnyddwyr gael manteision cystadleuaeth barhaus. Mae'r rhyngrwyd yn gynyddol yn cynnig cyfleoedd i gael mynediad at amrediad ehangach o gyflenwyr, ond efallai bydd angen gweithredu i sicrhau nad ydy hyn yn cael ei lesterio gan delerau a chostau cyflenwi. 

Yn ogystal â'i bwerau i ddelio gyda chartelau a phroblemau cystadleuaeth eraill ac er mwyn mynd i'r afael â thorri cyfraith diogelu defnyddwyr, mae gan OFT rôl hefyd i'w chwarae mewn ymchwilio marchnadoedd a hyrwyddo'r rôl bwysig y mae dewis defnyddwyr yn ei chwarae. Gan ddefnyddio'r amrediad eang hwn o bwerau mae OFT wedi cymryd, ac mae nawr yn atgyfnerthu, camau i fynd i'r afael â'r pryderon a godwyd, yn cynnwys dadansoddi tueddiadau mewn prisiau tanwydd yn Ynysoedd yr Alban, cyhoeddi canllaw ar drefniadau cydweithredu mewn ffermio a delio gyda materion diogelu defnyddwyr yn y sectorau olew gwresogi ac LPG.

Mae OFT hefyd yn gweithio gyda Safonau Masnach yr Ucheldiroedd i wella diogelu defnyddwyr mewn perthynas â gwasanaethau cyflenwi ac mae'n ymestyn ei ganllaw i fanwerthwyr sy'n cyflenwi cymunedau anghysbell ar sut i gydymffurfio gyda'r Rheoliadau Gwerthu o Bell. Mae hefyd yn dilyn i fyny y pwyntiau a wnaethpwyd mewn cyflwyniadau am doriadau lleol potensial i gyfraith cystadleuaeth.

Mae'r adroddiad yn cydnabod nad ydy'r holl broblemau a nodwyd yn syrthio oddi mewn i gylch gwaith OFT oherwydd, er enghraifft, dydyn nhw ddim yn berthynol i ymddygiad anghyfreithlon neu wrth gystadleuol. Mae'r astudiaeth yn amlygu mentrau mewn cymunedau lleol sy'n mynd i'r afael â'r heriadau - er enghraifft, defnyddwyr yn gweithredu ar y cyd mewn 'clybiau prynu' i ostwng prisiau, neu sefydlu mentrau cymunedol i gadw gwariant ac elw lleol yn y gymuned. Mae hefyd yn nodi ffyrdd y gall busnesau, llywodraeth (lleol a chenedlaethol) a phartneriaid gorfodi, yn ogystal ag OFT, chwarae rolau cyflenwol i sicrhau masnachu teg gan fusnesau i ddefnyddwyr.

Dywedodd Cyfarwyddwraig OFT, Kyla Brand:

'Mae'r alwad am dystiolaeth wedi dangos sut y mae problemau prisiau, dewis a mynediad at nwyddau a gwasanaethau yn gallu crynhoi i ddefnyddwyr a busnesau mewn ardaloedd anghysbell. Gallwn nawr esbonio sut y gall dulliau gweithredu cydgysylltiedig lwyddo i wneud i farchnadoedd weithio'n dda - neu o leiaf yn well - i'r rhai hynny mewn ardaloedd anghysbell.

'Does dim ateb cyflym ym mhwerau OFT ond mae gennym ran i'w chwarae, ochr yn ochr â busnesau, cymunedau a chyrff y llywodraeth.

'Rydym wedi gweithredu, a byddwn yn parhau i weithredu ein hunain i fynd i'r afael â'r pryderon hyn a byddwn yn rhannu ein hadroddiad gydag adrannau'r llywodraeth, awdurdodau lleol, grwpiau cymunedol ac eraill er mwyn helpu i sicrhau bod yr ymgynghoriad hwn yn llywio trafodaethau polisi. Bydd hefyd yn siapio gwaith OFT yn y dyfodol, ar draws ein hamrediad llawn o bwerau.'

NODIADAU

1. Ym mis Chwefror 2012 gwahoddodd OFT ddefnyddwyr a busnesau yn yr ardaloedd hyn i gyfrannu o'u profiadau i wella dealltwriaeth o sut y mae prisiau, dewis a mynediad at nwyddau a gwasanaethau yn cael eu heffeithio gan bellenigrwydd. Mae rhagor o fanylion am y prosiect hwn ar gael ar y dudalen prosiect.
2. Mewn ymateb i'w alwad am dystiolaeth derbyniodd OFT 500 o ymatebion gan unigolion, cyrff cyhoeddus, cynrychiolwyr etholedig, cwmnïau a chyrff gwirfoddol.